علائم اختصاری نسخه‌ها؛ مهم‌ترین مخفف‌های دارویی با معنی کامل

وقتی صحبت از علائم اختصاری نسخه ها می‌شود، ذهن ما به سمت کلمات کوتاهی می‌رود که پزشک‌ها برای سرعت و دقت بیشتر روی یک برگه کاغذ می‌نویسند. اما همین کلمات کوتاه می‌توانند سرنوشت مصرف صحیح یا اشتباه یک دارو را تعیین کنند.

شناخت علائم اختصاری نسخه برای علاقه‌مندان به حوزه سلامت و کسانی که قصد ورود به شغل تکنسین داروخانه را دارند، یک مهارت مهم است. اگر می‌خواهید مسیر حرفه‌ای نسخه‌خوانی را اصولی شروع کنید، یادگیری اختصارات نسخه نویسی می‌تواند یک قدم موثر برای شما باشد. در این مقاله از دوره باما می‌توانید آموزش‌های کامل‌تری درباره نسخه‌خوانی و مهارت‌های داروخانه‌ای پیدا کنید.

علائم اختصاری نسخه‌ها چیست؟

علائم اختصاری نسخه ‌ها مجموعه‌ای از مخفف‌ها هستند که پزشکان و داروسازان برای نوشتن دستورات دارویی از آن‌ها استفاده می‌کنند. این اختصارات نوع دارو، مقدار، تعداد دفعات مصرف، مسیر مصرف و شرایط استفاده را مشخص می‌کنند.

این سیستم یک استانداردسازی جهانی است وبا هدف افزایش سرعت نسخه‌نویسی و جلوگیری از طولانی شدن دستورات دارویی و کاهش خطای انسانی ساخته شده است.

چرا پزشکان از اختصارات دارویی استفاده می‌کنند؟

پزشکان با حجم زیادی از بیماران سروکار دارند. استفاده از مخفف‌ها باعث می‌شود نسخه‌ها سریع‌تر نوشته شوند و از استانداردهای جهانی مانند Medical abbreviations پیروی کنند. به‌عنوان مثال، استفاده از ‌Tab به عنوان علائم اختصاری در نسخه نویسی به‌جای Tablet (قرص) در همه کشورها یک معنی دارد و خواندن آن را ساده‌تر می‌کند.

بیشتر بخوانید: شرایط کار در داروخانه چگونه است؟

خطرات اشتباه خواندن اختصارات نسخه‌ای

اگر فردی اختصارات نسخه‌ نویسی را اشتباه تفسیر کند، ممکن است برنامه درمانی بیمار را دچار اختلال کندد. برای مثال، تفاوت بین IV (تزریق وریدی) و IM (تزریق عضلانی) بسیار مهم است؛ استفاده اشتباه هرکدام باعث کاهش اثر دارو یا حتی آسیب جسمی می‌شود.

با دوره تزریقات دوره باما آشنا شوید!

اختصارات نسخه‌نویسی درباره اشکال دارویی

اشکال دارویی همان فرمت‌های مختلف دارو هستند که پزشک بر اساس سن بیمار، شرایط جسمی و نوع بیماری انتخاب می‌کند. آشنایی با این اصطلاحات نسخه نویسی برای دانشجویان و تکنسین‌های داروخانه ضروری است، چون اولین مرحله نسخه‌خوانی، تشخیص فرم دارو است. مهم‌ترین اشکال دارویی و معنی آن‌ها شامل موارد زیر است:

• Tab قرص (Tablet) به داروهای جامدی گفته می‌شود که بلعیده می‌شوند و بیشترین مصرف را در نسخه‌ها دارند.
• Cap کپسول (Capsule) داروهایی که به‌صورت پوسته ژلاتینی هستند و معمولاً جذب سریع‌تری نسبت به قرص دارند.
• Syr شربت (Syrup) فرم مایع دارو که بیشتر برای کودکان استفاده می‌شود و بلع آن آسان‌تر است.
• Sol محلول (Solution) داروهایی که به‌صورت محلول مایع آماده مصرف هستند و در کاربردهای مختلف پزشکی به کار می‌روند.
• Oint پماد (Ointment) یک فرم نیمه‌جامد چرب است که روی پوست استفاده می‌شود و معمولاً اثرگذاری طولانی‌تری دارد.
• Cream کرم (Cream) ظاهر سبک‌تر از پماد دارد و برای پوست و موارد التهابی استفاده می‌شود.
• Inh داروی استنشاقی (Inhaler) داروهایی که از طریق تنفس وارد ریه می‌شوند و بیشتر برای بیماران تنفسی مانند آسم کاربرد دارند.
• Supp شیاف (Suppository) فرمی از دارو که از طریق مقعد یا واژن مصرف می‌شود و بیشتر برای کودکان یا بیماران ناتوان مناسب است.

رایج‌ترین اختصارات نسخه‌نویسی درباره دستور مصرف

دستور مصرف دارو یکی دیگر از بخش‌های مهم نسخه است. این اختصارات زمان‌بندی و تعداد دفعات مصرف دارو را مشخص می‌کند. علائم اختصاری نسخه تعداد دفعات مصرف دارو را در ادامه به آنها پرداختیم:

• qd: یک بار در روز
• bid: دو بار در روز
• tid: سه بار در روز
• qid: چهار بار در روز

علائم مرتبط با شرایط مصرف

• ac: قبل از غذا
• pc: بعد از غذا
• am: صبح‌ها
• pm: عصرها
• hs: قبل از خواب
• prn: در صورت نیاز
• stat: فوری مصرف شود.

در دوره دندانسازی ثابت ثبت نام کنید!

اختصارات مربوط به مسیر مصرف دارو

مسیر مصرف دارو مشخص می‌کند دارو از چه راهی وارد بدن شود. انتخاب مسیر درست بر سرعت اثر و نحوه جذب دارو تاثیر زیادی دارد. در ادامه به انواع آنها می‌پردازیم:

مسیرهای تزریقی

• IM (Intramuscular): تزریق عضلانی، مانند واکسن‌ها
• IV (Intravenous): تزریق وریدی، برای داروهای سریع‌الاثر مثل سرم‌ها
• SC (Subcutaneous): زیرجلدی، مانند انسولین

سایر مسیرهای تجویز

• PO (Oral): خوراکی، رایج‌ترین مسی
• SL (Sublingual): زیرزبانی، مانند نیتروگلیسیرین
• Topical: موضعی، کرم‌ها و پمادها
• Vaginal: واژینال، شیاف‌های مخصوص
• Ophthalmic: چشمی، قطره‌های چشمی
• Otic: گوشی، قطره‌های گوش
• Inhalation: استنشاقی، اسپری‌های تنفسی
• Rectal: رکتال، شیاف‌های رکتوم

بیشتر بخوانید: آوسبیلدونگ تکنسین داروخانه در آلمان

واحدهای اندازه‌گیری در نسخه‌خوانی

مقدار دارو همان چیزی است که پزشک براساس سن، وزن و نوع بیماری مشخص می‌کند. بنابراین شناخت واحدهای اندازه‌گیری برای جلوگیری از اشتباه دارویی برای شما ضروری است. کم‌دقتی در واحدها ممکن است باعث مصرف چند برابر یک دارو شود.

واحدهای وزنی

• g: گرم
• mg: میلی‌گرم
• mcg: میکروگرم (دوزهای هورمونی به mcg تجویز می‌شوند.)

واحدهای حجمی

• mL: میلی‌لیتر
• cc: معادل mL
• tsp: قاشق چای‌خوری (تقریباً ۵mL)
• tbsp: قاشق غذاخوری (تقریباً ۱۵mL)

واحدهای تخصصی مانند IU

• IU (International Unit): واحد بین‌المللی
• برای ویتامین D، انسولین و برخی هورمون‌ها استفاده می‌شود.

بیشتر بخوانید: تکنسین داروخانه کیست و چه وظایفی دارد؟

سخن پایانی

شناخت علائم اختصاری نسخه یکی از مهم‌ترین پایه‌های ورود به دنیای نسخه‌خوانی، داروسازی و مهارت‌های کار در داروخانه است. این مخفف‌ها، زبان مشترک سیستم دارویی هستند و فهم درست آن‌ها باعث کاهش خطا، افزایش ایمنی بیمار و اجرای صحیح برنامه درمانی می‌شود.

اگر قصد دارید یک مسیر حرفه‌ای در حوزه سلامت آغاز کنید، یا شناخت خوبی از علائم اختصاری در نسخه نویسی داشته باشید، این مقاله اطلاعات مفیدی به شما می‌دهد. البته شما می‌توانید با شرکت در دوره تخصصی تکنسین داروخانه، خیلی جدی‌تر در این موضوعات را دنبال کنید. دوره باما مجموعه‌ای از دوره‌های تخصصی شامل آموزش نسخه‌خوانی، تکنسین داروخانه و دوره‌های علوم تجربی را برای شما آماده کرده است. با یادگیری این مهارت‌ها، یک قدم به شغل موردعلاقه‌ در حوزه سلامت نزدیک‌تر خواهید شد.